Uitspraak Hoge Raad in ‘Combat 18’ zaak

Op 23 november 2010 deed de Hoge Raad uitspraak in de ‘Combat 18’ zaak. Deze zaak betrof het in voorraad hebben van t-shirts met de tekst ‘Destory Zionism’ en ‘Combat 18'.

Het Hof in Den Haag had geoordeeld dat de t-shirts met de tekst ‘Destroy Zionism’ wel aanzetten tot haat of discriminatie en de t-shirts met de tekst ‘Combat 18’ en ‘Whatever it takes’ niet. De Hoge Raad besluit tot cassatie voor dit laatste gedeelte van de uitspraak omdat deze uitlatingen ‘in de gegeven omstandigheden van het geval’ en ‘in het licht van mogelijke associaties’ beschouwd moeten worden.

Het Hof had de verdachte vrijgesproken van het aanzetten tot haat of discriminatie voor het ter verspreiding in voorraad hebben van de t-shirts met de teksten ‘Combat 18’, ‘Whatever it takes’ en ‘Support’. De vrijspraak volgde omdat er volgens het Hof ‘geen zodanige bekendheid is met de daarin vervatte toespeling noch een zodanig verband met het Joodse volk’. Op de t-shirts met de tekst ‘Destroy Zionism’ stond ook een afbeelding van een persoon met pijpekrullen en een hoed op, op wie een andere persoon – zonder deze kenmerken – een pistool gericht houdt. Deze afbeelding stond niet op de ‘Combat 18’ t-shirts. Het Hof overwoog hierbij dat deze teksten niet te beschouwen zijn als uitlatingen die, op zichzelf bezien, aanzetten tot haat of discriminatie van de Joden.

De Hoge Raad oordeelde echter dat dit een te beperkte uitleg is van van artikel 137e. Voor de beoordeling of uitingen aanzetten of haat of discriminatie moeten uitlatingen immers niet uitsluitend op zichzelf worden bezien, maar ook in de gegeven omstandigheden van het geval en in het licht van mogelijke associaties die deze wekken worden beschouwd. De tekst ‘Combat 18’ was in Gotische letters geschreven en het is algemeen bekend dat Combat 18 een ondergronds gewelddadig racistisch netwerk is, voortgekomen uit een neonazistische groepering. Ook is het algemeen bekend dat in die kringen het getal 18 staat voor het eerste en het achtste letter van het alfabet, waarmee de afkorting AH, welke staat voor Adolf Hitler, wordt verkregen. Uit de combinatie van deze onderdelen met de teksten ‘Whatever it takes’ en ‘Support’ wordt de associatie met de Hitlerjaren en het nazisme opgeroepen, waaruit het beledigende karakter voor een groep mensen kan worden afgeleid. Het gedeelte van de uitspraak van het Hof over de ‘Combat 18’ t-shirts werd daarom door de Hoge Raad terugverwezen naar het Hof.